Yangına Dayanıklı Şaft Duvarı Nasıl Yapılır? EI 60 - EI 180 Tek Taraflı Karkas Montaj Kılavuzu

Binalardaki asansör kuyuları, merdiven kovaları, elektrik ve mekanik tesisat şaftları yapının dikey bacaları gibidir. Yangın anında oluşan alev, duman ve zehirli gazlar şaftlar vasıtasıyla dakikalar içinde en üst kata tırmanır. Bu ölümcül baca etkisini (Stack Effect) durdurmak için şaft duvarlarının yangına en az 60 ila 180 dakika (EI 60 - EI 180) boyunca hem bütünlük (E - Integrity) hem de yalıtım (I - Insulation) kriterlerinde dayanması yasal zorunluluktur.

Standart alçıpan bölme duvarda iskelet kurulduktan sonra işçiler karkasın arkasına geçip diğer yüzü vidalar. Oysa 20 katlı bir asansör şaftında veya dar mekanik boru boşluğunda ustanın karkasın arka yüzüne geçip vida atması fiziken imkansızdır ve ölümcül iş güvenliği riski taşır. Bu yüzden şaft duvarları, tüm montajın yalnızca oda veya koridor tarafından (tek taraftan) yapıldığı özel karkas profilleriyle kurulmalıdır.

Şaft sisteminde özel kesitli C-T veya C-H profilleri kullanılır:
• Şaft tarafına bakan 20-25 mm kalınlığındaki özel masif şaft levhası (Shaftliner), profillerin 'T' veya 'H' yuvasının içine vida kullanılmadan yalnızca sürülerek kilitlenir.
• Koridor tarafına bakan yüz ise standart borazan vidalarla çift kat 12.5 mm veya 15 mm Kırmızı Yangın Corex plakaları ile vidalanır. Bu sayede hiçbir işçi şaft boşluğuna girmeden sistem tamamen dışarıdan monte edilir.

Yangın dayanım süresi levha katına ve taşyününe göre belirlenir:
• EI 60 (60 Dakika Dayanım): 1 kat 20 mm Şaft Corex + 1 kat 15 mm Kırmızı Corex + 50 mm 50 kg/m³ taşyünü.
• EI 120 (120 Dakika Dayanım): 1 kat 20 mm Şaft Corex + 2 kat 15 mm Kırmızı Corex + 75 mm 70 kg/m³ taşyünü.
• EI 180 (180 Dakika Dayanım): Çift kat yangın şaft levhası + 2 kat 15 mm A1 yanmaz levha + çift kat taşyünü dolgusu.

Şaft duvarının döşeme, tavan ve yan betonarme kolonlarla birleştiği tüm hatlarda standart mastik kesinlikle kullanılamaz. Yangın anında 1000°C ısıda köpürerek genleşen intümesan yangın durdurucu akrilik mastik (Firestop) çekilmelidir. Bu mastik duman ve zehirli gaz sızıntısını tamamen bloke eder.

1. Çevre J Rayı Montajı: Şaft boşluğunun kenarına zemine, tavana ve yan duvarlara derin yanaklı galvanizli J ray profili çelik dübellerle sabitlenir.
2. İlk Şaft Plakasının Sürülmesi: 20 mm kalınlığındaki masif yangın levhası J rayının içine oturtulur.
3. C-T Dikmesinin Geçirilmesi: C-T dikmesi J rayının içine kaydırılarak T kanadı masif levhayı sıkıştırır.
4. Sıradaki Plakanın Yerleştirilmesi: İkinci masif levha dikmenin yuvasına oturtulur ve bu şekilde tüm şaft yüzü vida atılmadan örülür.
5. Taşyünü Dolgusu: Karkas arasına yangın dayanımlı taşyünü yerleştirilir.
6. Koridor Yüzünün Vidalanması: Koridor tarafına bakan 2 kat Kırmızı Yangın Corex plakaları şaşırtmalı olarak vidalanır ve derzler yangın macunu ile kapatılır.

Türkiye Yangından Korunma Yönetmeliği Madde 24 ve 25 gereğince: Yüksek binalarda tesisat şaftları kat döşemelerinde yangın durdurucu harçlarla tıkanmalı; şaft duvarları en az EI 120 (120 dakika) yangına dayanıklı olmalıdır. Asansör kuyusu duvarları ise en az EI 90 standardını sağlamalıdır. Denetimlerde akredite laboratuvar test raporu (TS EN 1364-1) talep edilmektedir.